W unijnym systemie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zaszły w ostatnich latach kluczowe zmiany, które znacząco wpływają na domowe budżety rodzin pracujących za granicą. Najważniejszą informacją dla rodziców jest fakt, że pobieranie zasiłku w jednym kraju coraz częściej nie wyklucza otrzymania pełnej kwoty w drugim.
Polska jako wyjątek: Pełne 800 plus mimo braku pierwszeństwa
Zgodnie z ogólnymi zasadami unijnymi, jeśli jedno państwo ma pierwszeństwo do wypłaty świadczenia, drugie powinno wypłacić jedynie różnicę, czyli tzw. dodatek dyferencyjny. Polska stanowi jednak istotny wyjątek od tej reguły.
Od czerwca 2022 roku polskie świadczenie 800 plus (wcześniej 500 plus) jest wypłacane w pełnej wysokości, nawet jeśli Polska nie jest krajem priorytetowym w procesie koordynacji.
Scenariusz: Oboje rodzice pracują w Niemczech, dzieci w Polsce
W sytuacji, gdy oboje rodziców jest aktywnych zawodowo w Niemczech, a dzieci przebywają w Polsce pod opieką np. członków rodziny, występuje tzw. „scenariusz złoty”. Rodzina ma prawo do pobierania 100% niemieckiego Kindergeld oraz 100% polskiego 800 plus bez żadnych potrąceń.
Scenariusz: Jeden rodzic pracuje w Niemczech, drugi jest nieaktywny w Polsce
Jeśli jeden rodzic pracuje w Niemczech, a drugi przebywa z dziećmi w Polsce i nie podejmuje zatrudnienia (ani nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych), rodzinie również przysługują pełne kwoty z obu systemów.
Ważne: Możliwość odzyskania środków wstecz
Wiele rodzin nieświadomie zrezygnowało z polskiego świadczenia po wyjeździe do pracy w Niemczech. Przypominamy, że istnieje możliwość ubiegania się o wyrównanie i odzyskanie zaległych wypłat 800 plus (500 plus) wstecznie, poczynając od czerwca 2022 roku. Jeśli w tym okresie spełniali Państwo powyższe warunki, warto zweryfikować swoją sytuację prawną i odzyskać należne środki.
Koordynacja Niemcy – Szwajcaria, Niemcy – Luksemburg
Dla osób mieszkających w Niemczech, ale podejmujących pracę u sąsiadów oferujących wyższe stawki socjalne, zasady ustalania pierwszeństwa zależą od aktywności zawodowej obu opiekunów.
Sytuacja 1: Jeden rodzic pracuje w Szwajcarii lub Luksemburgu, drugi jest nieaktywny w Niemczech
W tym przypadku krajem pierwszeństwa jest kraj zatrudnienia (Szwajcaria lub Luksemburg). Ponieważ tamtejsze zasiłki rodzinne są znacznie wyższe niż niemiecki Kindergeld, rodzina otrzymuje pełne świadczenie z kraju pracy. Strona niemiecka zazwyczaj nie wypłaca wówczas żadnych dodatków, gdyż kwota zagraniczna w całości pokrywa niemieckie roszczenie.
Sytuacja 2: Oboje rodzice pracują (jeden w Niemczech, drugi w Szwajcarii/Luksemburgu)
Jeśli rodzina mieszka w Niemczech i jeden rodzic pracuje na miejscu, a drugi dojeżdża do pracy w Szwajcarii lub Luksemburgu:
- Krajem pierwszeństwa są Niemcy (decyduje o tym miejsce zamieszkania dzieci i jednoczesna praca jednego z rodziców w Niemczech).
- Niemiecka Familienkasse wypłaca podstawowy zasiłek Kindergeld.
- Szwajcaria lub Luksemburg wypłacają dodatek dyferencyjny, czyli różnicę między swoim (wyższym) świadczeniem a kwotą otrzymaną w Niemczech. Dzięki temu rodzina otrzymuje wyrównanie do najwyższej możliwej stawki.
Oblicz swoje świadczenia
Wysokość zasiłków rodzinnych w Niemczech, Szwajcarii i Luksemburgu podlega regularnym waloryzacjom. Aby sprawdzić, jaka łączna kwota wsparcia przysługuje Twojej rodzinie przy uwzględnieniu aktualnych kursów walut i przepisów, skorzystaj z dedykowanego narzędzia:
Kalkulator świadczeń: https://kindergeld.eu/pl/kalkulator-kindergeld-i-child-benefit/
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę zgłaszać pobieranie Kindergeld do polskiego ZUS? Tak. Poinformowanie organów o zmianie sytuacji zawodowej za granicą jest obowiązkiem beneficjenta. W obecnym stanie prawnym zgłoszenie to zazwyczaj nie powoduje jednak utraty 800 plus.
Pracuję w Szwajcarii, a żona z dziećmi mieszka w Niemczech i nie pracuje. Kto płaci pierwszy? W tym układzie krajem pierwszeństwa jest Szwajcaria. Otrzymasz pełny szwajcarski zasiłek rodzinny, który ze względu na swoją wysokość zazwyczaj wyklucza dopłaty z Niemiec.
Co się dzieje, gdy oboje pracujemy w Niemczech, a dzieci są w Polsce? To najkorzystniejszy scenariusz. Otrzymujecie Państwo pełny Kindergeld z Niemiec oraz pełne 800 plus z Polski.
Czy mogę odzyskać 800 plus za rok 2023 i 2024? Tak, jeśli w tym czasie spełnione były warunki do pełnej wypłaty obu świadczeń (np. brak aktywności zawodowej rodzica w Polsce lub praca obojga rodziców w Niemczech), można wnioskować o wypłatę wyrównania wstecznego od czerwca 2022 r.